શ્રી અમરસિંહ ચૌધરી – CM Gujarat

SHARE WITH LOVE
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

જન્મ: 31 જુલાઇ 1941 સુરત, બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી, બ્રિટીશ ઇન્ડિયા

મૃત્યુ: 15 ઓગસ્ટ 2004 (63 વર્ષની ઉંમરે) અમદાવાદ, ગુજરાત, ભારત

રાજકીય પક્ષ: ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસ

જીવનસાથી: (જી) ગજરેન

બાળકો: તુષાર ચૌધરી તેજસ ચૌધરી અને પ્રજ્ઞેશ ચૌધરી

 

તેઓ સિવિલ એન્જિનિયર હતા અને સરકારી કર્મચારી તરીકે થોડા સમય માટે સેવા આપી હતી. તેઓ 1972 માં

ઘનશ્યામ ઓઝા હેઠળ જુનિયર મંત્રી બન્યા હતા અને પાછળથી મંત્રીમંડળમાં મંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી.

તેઓ 1985 થી 1989 સુધી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા. તેમણે જૂન 2001 થી જુલાઇ 2002 દરમિયાન ગુજરાત

પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ તરીકે સેવા આપી હતી. 2002 માં, તેઓ ગુજરાત વિધાનસભામાં કોંગ્રેસ વિધાનસભા

પક્ષના નેતા અને વિરોધ પક્ષના નેતા તરીકે ચૂંટાયા હતા.

 

તેમને 24 મી જુલાઇ 2004 ના અમદાવાદના એક હોસ્પિટલમાં તીવ્ર યકૃત અને કિડનીની જટિલતા માટે દાખલ કરવામાં

આવ્યા હતા. લાંબી માંદગી બાદ 15 ઓગસ્ટ, 2004 ના રોજ હૃદયસ્તંભતાથી તેઓનું અવસાન થયું

ગુજરાતના આદિવાસી મુખ્યમંત્રી જેણે રિઝર્વેશનને પાછું ખેંચી લીધું હતું

4 જુલાઇ 1985. ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી માધવ સિંહ સોલંકી વિધાનસભા સત્ર દરમિયાન છેલ્લા બે દિવસથી દિલ્હીમાં 
આથી પંદર દિવસ પહેલાં કોંગ્રેસ મહાસભાએ જી.કે. મૌખોનરના નેતૃત્વમાં પાંચ આઝર્વર્વર કમિટિ ત્રણ વિતે બેમાંથી 
બહુમતથી માધવ સિંહ સોલંકીને દૂર કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. આ પછી સોલંકીનું વિદાય લગભગ નક્કી 
કરવામાં આવ્યું હતું રાજભાષામાં બજેટ સત્રમાં સોલંકી તરીકે મુખ્યમંત્રી હાજર હતા આને સોલંકીની વિદાય પર કસાબ 
કરવાની ઝડપી હતી
ચાર જુલાઈ સાંજે કોંગ્રેસ ઉપાધ્યક્ષના આદેશ પર બે ઓઝર્વર દિલ્હીથી અમદાવાદ માટે ફ્લાઇટ ભરવા આઠ વાગ્યે 
નજીકના બંનેએ પોતાની જાતને એક હોટેલમાં સ્થાન આપ્યું જોકે, મીડિયા અને કોંગ્રેસના ધારાસભ્યોએ તેમની હાજરીની 
કલ્પના કરી હતી. આ બે ઑઝર્વર એ સંતોષ મોહન દેબ અને અમરજીત કૌર બન્ને નેતા રાજવીના ખસ સીપહસલારોંમાંથી 
હતા.સવારે 10 વાગ્યાથી તેઓ ચાલતા વિધાનસભા સત્રથી એક-એકથી વિધાયકોને બોલાવવાનું શરૂ કર્યું. તે પછી 
સ્પષ્ટ થયું કે માધવ સિંહ સોલંકી હવે મુખ્ય કચેરી પર થોડા કલાકની મુલાકાતે છે.
શામ ઢાલે સુધી બે ઓઝર્વર વતી ટીમ 92 વિધાનસેવાની મુલાકાત લીધી. સન્તેત મહેતા અને મનોહર જડજે સાથે સાથે. 
ગુજરાત કોંગ્રેસની આ ટિક્રી 1983 થી માધવ સિંહ સોલંકીથી નરજ ચાલી રહ્યું છે 1984 માં વિધાનસભા ચૂંટણી કેટલાક 
મહિના પહેલા આ લોકો જાહેર મંચ પરથી પોતાની સરકાર પર હુમલો કર્યો હતો. બે વર્ષ પછી, તેમને લાગ્યું હતું કે છેવટે
તે સોલંકીને પટખણી આપવા માટે સફળ થાય છે.
આ જ દિવસે મણે પાંચ જુલાઈના રોજ માધવ સિંહ સોલંકીની રાજીવ ગાંધીથી બે તબક્કે મુલાકાત થઈ. પછીથી તે નાણા 
પ્રધાન વી.પી. સિંહની મળ્યા તેના થોડા કલાક પછી જ સફરર્જુંગ હવાઇમથકથી એક ખાસ વિમાન ઉડ્ડયન કરવામાં આવ્યું 
હતું. તેમાં સવાર છે માધવ સિંહ સોલંકી, જી.બી. મોખંભાકાર, વી.પી. સિંહ અને ચંદુલલ ચંદ્રકર
છ જુલાઈના દિવસે સાંજે ચાર વાગે કોંગ્રેસ વિધાનસભા મંડળની બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી. બધા વિધાયક નક્કી સમય 
પર જમા થઈ ગયા. અની મોકે પર દિલ્હીથી એક કોલ આવ્યો. વિધાનસભર લગભગ 35 મિનિટ રાહ જુઓ મીટિંગ શરૂ 
થયું મીટિંગની શરૂઆતમાં માત્ર માધુવ સિંહ સોલંકીએ તેમની ઇસ્પેક્ટેની જાહેરાત કરી અને નવા મુખ્યમંત્રી તરીકે અમર 
સિંહ ચૌધરીનું નામ આગળ હતું. ત્યારબાદ રાજ્ય કોંગ્રેસ સમિતિના અધ્યક્ષ મહંત વિજયદાસ ખરે હતી.તેમણે આ પ્રસ્તાવના 
સમર્થન કર્યું. વિધાન મંડળ માં સોલંકી સમર્થકોનું બહુમતી છે જેમ કે જીનાભાઈ દરજી, સનાત મહેતા અને મનુહેર જડિઝા 
પાસે મતદાન કરવાના વિકલ્પનો કોઈ વિકલ્પ નથી. અમર સિંહ ચૌધરીને નવી મુખ્ય ચુંટાયા
આ મીટિંગ પછી કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી જી.કે. મૌખોનર મીડિયા દ્વારા મુક્તાબત થઈ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તમામ 
વિધાયકોએ એક અવાજ માં અમર સિંહ ચૌધરીને મુખ્યમંત્રી બનાવવા માટે સમર્થન આપ્યું છે. પરંતુ તે આવું સત્ય છે અમર 
સિંહ ચૌધરી સોલંકીની મંત્રીમંડળમાં ગૃહ મંત્રી રાજ્યની હત્યા કરનારાઓ પર કાબૂ મેળવવો આ પ્રમોશન કોઈ ટક શોધવામાં 
મુશ્કેલ છે
જીનાભાઈ દરજી, સનત મહેતા અને મનોહર જડજાની ત્રિકી અમર સિંહને મુખ્યમંત્રી બનવા માટે સખત વિરોધ કર્યો હતો. 
જે રામ સમીકરણના કારણે કોગ્રેસે 1985 માં ઐતિહાસિક વિજય પ્રાપ્ત થયું, તેના સાચા જનક સંતેત 
મહેતા અને જીનાભાઈ દરજી જ છે. જીનાભાઈ દરજી અમરસિંહ ચૌધરીની જેમ આદિવાસી સમુદાય સાથે આવે છે તે 
અમરસિંહ ચૌધરીને રાજનીતિમાં લઇ આવ્યા હતા.જ્યારે ચૌધરીના મુખ્યમંત્રી બનવાના તક આવ્યા ત્યારે, જિનાભાઈએ 
તેની કડક વિરોધ કર્યો. તેના બે મુખ્ય કારણો સૌપ્રથમ અમરસિંહ ચૌધરી સોલંકીની વ્યક્તિ મૈને પૅજ બીજું રક્ષા વિરોધી 
ચળવળના કારણે તે ઇચ્છે છે કે કોઈ સવર્નો બિરદરીનો માણસ મુખ્યમંત્રી ચુકાદો પર બેઠો છે જેથી ચળવળને શાંત થાય. 
આ રીતે અસંતોષ ટીકડીએ મુખ્યમંત્રીની બેઠક માટે નામ આગળ આગળ વધ્યું નટવર લાલ શાહનું શાહ તે સમયે 
વિધાનસભા અધ્યક્ષ હતા અને તેમની છબી સ્પષ્ટ છે.સોલંકીને પૂરેપૂરી પટખણી આપવાની આ ત્રિકીની ખ્વાહિશે અપૂર્ણ 
રહો જ ગયા. આ જ રીતે 44 વર્ષની ઉંમરે અમર સિંહ ચૌધરી રાજ્યની ઇવવમાં મુખ્ય બન્યા.



એક એન્જિનિયર સાથે મુખ્યમથક સુધી સફર
1969 માં રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી પછી કોંગ્રેસના આંતરિક તાણ-સપાટી પર આવ્યા આઝાદી પછી કોંગ્રેસમાં પ્રથમ વિભાજન થયું 
મોરારજી દેસાઈ અને કે કામારાઝની આગેવાનીવાળી પ્રથમ ધડા કોંગ્રેસ (ઓ) ના નામથી જાણવામાં આવે. ઇન્દિરા ગાંધીની 
આગેવાની ધડાને કોંગ્રેસ (આર) ના નામથી ગુજરાતમાં પણ કેન્દ્રની કિનારીઓ પર વિભાજન થયું.ફર્ક એ છે કે કેન્દ્રમાં 
મોટાભાગના કોંગ્રેસ નેતા ઈન્દિરાને પોતાના નેતા માનતા હતા (કોંગ્રેસ) ને એક ભાગ તરીકે, મોરારજી દેશના પ્રભાવની 
તરફેણમાં મોટાભાગના કોંગ્રેસના નેતા કોંગ્રેસ (ઓ) માં રહે છે તે સમયે ગુજરાતમાં જિનાભાઈ દરજી અને કાન્તિલાલ ગિયા 
જેવા નેતાઓએ જે રીતે ઈન્ડિરા ગાંધીના વફાદારી દેખાડ્યા હતા
આ વિભાજન ગુજરાત કોંગ્રેસના પાત્રને બદલી નાખશે પહેલાં કોંગ્રેસ સંગઠનમાં મોટાભાગના સભાગ્રંથના નેતાઓએ કોંગ્રેસ 
(ઓ) ના ધડમાં ગયા હતા અહીંથી પાછલા અને દલિત બિરદરીના નેતાઓએ કોંગ્રેસ (આર) ની આગેવાની લીધી હતી. 
જીનાભાઈ દરજી કોંગ્રેસના સંગઠનમાંથી નવીનતાપૂર્વક ગઢ બન્યાં તેઓ પોતે આદિવાસી સમાજથી આવ્યા હતા અને 
કલ્લાકના સંગઠક હતા. તેમના એક રાજકીય પ્રવાસ દરમિયાન તેમની મુલાકાત એક અમર સિંહ ચૌધરી થી થયો. 
ચૌધરી સીવીલ એન્જિનિયરીંગની અધ્યક્ષ પૂર્ણ કરી અને પીડબ્લ્યુડી વિભાગમાં તેમની નવી-નવી નોકરી મળી.તે 60 ના 
દશકના કેટલાક છેલ્લા વર્ષો બાબત છે આદિવાસી સમાજથી તે વાંચે-લખેલા યુવાનોને મળવું એક અઘરી શોધ છે. 
જીનાભાઈ, અમર સિંહને કોંગ્રેસમાં લઈ જવા.

1972 નું લોકસભા ચૂંટણીમાં અમર સિંહ ચૌધરીને સુરત જિલ્લા કૈરા સલામત બેઠકથી કોંગ્રેસના ટિકિટ મળી. આગળ ત્યાં 
કોંગ્રેસ (ઓ) के पीके नगजीभाई चौधरी. 15351 મતથી અમર સિંહ ચૌધરી આ ચૂંટણી જીતે કોંગ્રેસમાં 168 માંથી 140 
બેઠકો મળી ઘનશ્યામ ઓઝા નવા મુખ્યમંત્રી બનાવી અમરસિંહ ચૌધરીને પહેલી વખતના વિધાનસભર બનવા સાથે માત્ર 
મંત્રીની ચેર મળી. તેમને બાંધવામાં આવી છે કારણ કે બાંધકામને લગતું મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી બનાવવામાં. મુખ્યમંત્રી 
રહેવાથી પહેલાં તે પાંચ અલગ અલગ મંત્રાલયોની જવાબદારી સંભાળતા હતા.
તે સમયે રાજીનામાં નૈતિકતા ના આધારે થતા હતા.
ડિસેમ્બર 1989 માં લોકસભાના ચૂંટણીમાં જવાનું નવેમ્બર મહિનામાં રાજીવ ગાંધી ગુજરાતમાં હતા ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ માટે
 છેલ્લા બે લોકસભા ચૂંટણીમાં કોઈ નકાર્યો નથી 1980 ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસમાંથી 26 બેઠકોમાંથી 25 બેઠકો 
મળી, ત્યાં 1984 ની ચૂંટણીમાં 24. આ વખતે પણ રાજીવની જેમ જ કરિશ્મની આશા હતી. 30 ખ્રિસ્ત્રી વર્ષનો અગિયારમો
 નવેમ્બર મહિનો 1 9 1989 માં ભારતના રાષ્ટ્રપતિમાં રાજીવની મુલાકાત દરમિયાન ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિની 
મહાસભામાં નારુપમ નાનવતિનું એક નિવેદન છાપ-
"1980 અને 84 માં કોંગ્રેસના વાવાણ નથી,તોફાન ત્યાં.આ વિરોધીઓને ચોખ્ખું મૂકી દીધું આ તોફાન આજે દેખાતું નથી."

અચાનક નાનવતિ જે કોઈને જોઈ શક્યા ન હતા. લોકસભા ચૂંટણીના પરિણામ કોંગ્રેસ સૂબે 24 થી ઘટી સીધી ત્રણ સીટ પર
આવી અમરસિંહ ચૌધરીએ છેલ્લાં ચાર વર્ષથી ખરામા-ખરામા કરવાથી તેમના કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા. તેમની ચુકા ફરીથી ફરીથી 
ખતરો આવે છે. એહમદ પટેલ, નરસી મકાવાણા, બીકે ગઢવી અને યોધ્ધર મકાવાણા જેવા મહાનુભાવના ચૂંટણીમાં હાર 
ગયા. બે ડિસેમ્બરે 1989 ના રોજ આરએસએસ વીપીએ સિંહના દેશની આઠ વાગે વડાપ્રધાન તરીકે વચન લીધું. તેના સાત 
દિવસ પછી નવ ડિસેમ્બરના દિવસે અમૃત સિંહ ચૌધરીએ હાર ની 'નૈતિક જવાબદારી' ને લઈને મુખ્યમંત્રી પદથી સત્સંગ 
આપ્યું.
જુઓ અને સાંભળો માં તે ખૂબ સારી લાગે છે, પરંતુ શું ખરેખર આવા છે અચાનક અમર સિંહ ચૌધરી વિરુદ્ધ ખેડૂતની 
શરૂઆત ગુજરાત કોંગ્રેસના ત્રણ નેતાઓ જિંદરે શાહ, નરેન્દ્ર રાવલ અને દિવંદે ઓઝા દિલ્હીની રવિવારે આવી. અહીં તેમની 
મુલાકાત પ્રધાનમંત્રી રાજીવ ગાંધીની સાથે આ ત્રિકરી 'ચૌધરી હટોડો અભિયાન' હેઠળ દિલ્હીમાં તેના સપલ ઘી થઈ ગયા 
હતા.આ અંદર આંતરિક રીતે માધવ સિંહ સોલંકી અને જીનાભાઈ દરજીની સમર્થન પ્રાપ્ત છે. આ નેતાઓએ રાજીવ ગાંધીના 
હાથમાં એક પંચ થમાયા પર જેમાંથી 149 માંથી 82 કોંગ્રેસી વિધાયકનો ડોકટ્ટા અમર સિંહ ચૌધરીને દૂર કરવાની માગણીને 
ટેકો આપ્યો હતો. ત્યારબાદ વિરોધીઓની સંખ્યા સતત વધતી જતી હતી.
અમર સિંહ ચૌધરીએ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી બનવાની સાથે જ સંગઠનની શરૂઆત કરી હતી. તેઓ એક-એક કરીને જીલ્લા 
કોંગ્રેસ કમિટીઓમાં જીનાભાઈ દરજી અને માધવ સિંહ સોલંકીના માણસોને હાસ્ય પર ધક્કો મારવાના શરૂ કર્યાં. અમીત 
પટેલ પટેલ રાજીવ ગાંધીના નજીકના લોકોમાં હતા તેમણે શરૂઆતમાં અંતમાં ચૌધરીનું સમર્થન પણ કર્યું હતું. આ દરમિયાન 
ચૌધરી એક ગલીટી કરી બેઠેલી. ભરુચની સ્થાનિક કોંગ્રેસ નેતાઓએ આહમ પટેલના પાત્રને અભિનંદન શરૂ કર્યું.આ બગી 
નેતાઓ વચ્ચે આંતરિક રીતે ચૌધરીની સમર્થન પ્રાપ્ત થવું જોઈએ. અહમદ પટેલના રાજવી ગાંધીથી નજીકના ચૌધરી માટે 
ચિંતાના સબ થવું આવા સમયમાં તેમણે અજાણ્યા પટેલના સરનામાની ચોરી કરવી. તેમની વિરુદ્ધ ફરજિયાત કાવતરાની 
ખબર વહેલી પટેલને મળી અને તેઓ પાલા પરિવર્તનમાં વિલંબ ન કર્યો. અમરસિંહ ચૌધરીની વિદાઈ લોકસભા ચૂંટણીથી 
ઘણાં પહેલાં નક્કી થઈ ગયા હતા. ચૂંટણીના ચાલે તે થોડા દિવસ માટે ટોલ ગયા લોકસભાની ચૂંટણીના પરિણામોએ કોંગ્રેસ 
ઉપાકમનને તે જરુરી બહાનું આપ્યું હતું.નૈતિકતા જેવું શબ્દ અને કોઈ નહીં તો ઓછામાં ઓછું એક માનનીય વિદ્દાને મુહૈયા 
કરવું જ છે.
તેમનો કાર્યકાળ કેવો હતો..
-સેટામાં આવેતે જ અમર સિંહ ચૌધરીએ રિઝર્વેશનમાં 18 ટકા વૃદ્ધિ હટાવી દીધી.
-નર્મદા ડેમ પ્રોજેક્ટનું કામ બરાબર ચલાવવા માટે નર્મદા કોર્પોરેશનની સ્થાપના તેમના કાર્યકાળ અંત સુધી અડધા 
  ગુજરાત માટે સિંચાઈ માટે નહેર પાણી મળ્યા હતા.
- ચાર વર્ષ માટે કાર્યકાળ દરમિયાન ત્રણ વર્ષ સુધી ગુજરાત સુકાના ચપ્પમાં રાજકોટમાં બગડતી સ્થિતિ પર કાબૂ મેળવવા માટે તેમણે ગાંધીનગરથી રાજકોટ સુધી ટ્રેનના મારેફટ પાણી પહોંચાડ્યું. કામ માટે બદલો અનાજ યોજના શરૂ
-1985 અને 1986 માં અહમબાદમાં જગન્નાથ યાત્રા દરમિયાન ભયંકર તોફાનો જેમ કે, 1987 માં, યાત્રા પર રોકવાની તેને બદલે તેની ઇઝઝત આપવામાં આવી હતી. ભારે પોલીસ બંદોબસ્તમાં વિના કોઈ હિંસાની યાત્રા થઈ નહોતી.
-વૃદ્ધિવસ્થા પેન્શન યોજનાની શરૂઆતનું.

અમર સિંહ ચૌધરી કુલ સાત વખત ધારાસભાના સભ્ય બન્યાં ચાર વખત તે પોતાના ઘર તાલુકે વ્યારાથી વિધાયક બન્યો. 
વેરા ધારાસભા ક્ષેત્ર દક્ષિણ ગુજરાત માં तापी जिले का भाग है. આ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રનું સીમાવર્તી જિલ્લા છે. ત્રણ 
વખત તે બ્રહ્ખખેડા વિધાનસભા ક્ષેત્રથી વિધાનસભર રહે છે. આ વિધાનસભા ઉત્તર ગુજરાત રાજસ્થાનથી સતેત સાબરકાંઠા 
જિલ્લાનો ભાગ છે.અમર સિંહ ગુજરાતની પહેલા અને અત્યાર સુધીમાં છેલ્લી આદિવાસી મુખ્યમંત્રી સૂર્યની 18 ટકા 
આદિવાસી લોકો તેમને આજે પણ ઇઝતત સાથે યાદ કરે છે. 15 ઑગસ્ટ 2004 ના રોજ તે આ દુનિયાથી રખતત થઈ 
ગયા.
 
 

SHARE WITH LOVE
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave a Reply

Your email address will not be published.